Studium przypadku w pracy licencjackiej - jak je przeprowadzić krok po kroku

Studium przypadku to metoda pierwszego wyboru, gdy przedmiotem badania jest pojedynczy, złożony obiekt: pacjent, uczeń, rodzina, firma, placówka. Zamiast szerokości daje głębię - pełny obraz jednego przypadku z wielu źródeł danych. W licencjatach królują dwa warianty: studium indywidualnego przypadku (pielęgniarstwo, fizjoterapia, pedagogika specjalna, praca socjalna) i case study organizacji (zarządzanie, logistyka, marketing). Miejsce metody wśród innych pokazuje przegląd metod badawczych w pracy licencjackiej.

Dobór przypadku

Przypadek dobiera się celowo i trzeba ten wybór uzasadnić: bo jest typowy dla szerszej kategorii, bo jest szczególnie wyrazisty, bo masz do niego dostęp badawczy (praktyki, staż, zgoda placówki). W metodologii opisz kryteria wyboru wprost - "pacjentka oddziału, na którym odbywałam praktyki, wyrażająca zgodę na udział w badaniu" jest lepszym uzasadnieniem niż milczenie. Klasycy metody (Robert Yin, Robert Stake) rozróżniają studia przypadków ze względu na cel - od eksploracyjnych po instrumentalne, gdzie przypadek służy zrozumieniu szerszego zjawiska; w licencjacie wystarczy świadomość, czemu Twój przypadek ma służyć.

Źródła danych i triangulacja

Siła studium przypadku leży w łączeniu źródeł: wywiad (z badanym, rodziną, personelem), analiza dokumentacji (medycznej, szkolnej, firmowej - w trybie i zakresie uzgodnionym z placówką), obserwacja, pomiary właściwe dla dziedziny (skale kliniczne, wskaźniki finansowe). Minimum przyzwoitości to trzy źródła - takie potwierdzanie ustaleń różnymi drogami nazywa się triangulacją i odróżnia studium przypadku od zwykłego opisu. Każde źródło opisz w metodologii: co, skąd, za czyją zgodą.

Struktura opisu przypadku

• Charakterystyka przypadku - dane wyjściowe (zanonimizowane!), kontekst, historia problemu.
• Diagnoza / analiza stanu - ustalenia z zebranych źródeł, uporządkowane problemowo.
• Plan działania - plan opieki, terapii, program naprawczy (w wariantach aplikacyjnych).
• Realizacja i wyniki - co zrobiono i co się zmieniło, z pomiarem przed/po tam, gdzie to możliwe.
• Wnioski - czego przypadek uczy, ze wskazaniem granic uogólnienia.

Najczęstsze błędy

Najpoważniejszy: uogólnianie jednego przypadku na populację - studium pokazuje, co zaszło u tego badanego; pisz "w analizowanym przypadku", nie "pacjenci z tym schorzeniem". Drugi: opis zamiast analizy - kronika wydarzeń bez problemów badawczych. Trzeci: jedno źródło danych (sam wywiad albo sama dokumentacja). Czwarty: braki etyczne - rozpoznawalne dane osobowe, brak zgód; anonimizacja obejmuje też nazwę placówki i szczegóły umożliwiające identyfikację. Piąty: plan działania przepisany z podręcznika, bez związku ze zdiagnozowanymi problemami tego konkretnego przypadku.

Powiązane poradniki

• Wywiad w pracy licencjackiej - główna technika w studium przypadku
• Rozdział metodologiczny - jak opisać metodę w pracy
• Przykładowa praca z pielęgniarstwa i z fizjoterapii - kompletne wzory studium przypadku

Na poziomie magisterskim studium przypadku bywa rozbudowywane do badań wieloprzypadkowych - omówienie znajdziesz na siostrzanym serwisie: metoda case study w pracy magisterskiej.