Ankieta w pracy licencjackiej - jak ją przygotować i przeprowadzić (+ przykłady pytań)

Ankieta to najczęściej wybierane narzędzie badawcze w pracach licencjackich - i najczęściej psute. Kwestionariusz sklejony na szybko z pytań "jak z internetu" potrafi unieważnić całe badanie, bo zebranych danych nie da się powiązać z hipotezami. Ten poradnik przechodzi przez budowę ankiety krok po kroku, od hipotez po metryczkę. Kontekst całego badania znajdziesz w poradniku o rozdziale metodologicznym pracy licencjackiej.

Najpierw hipotezy, potem pytania

Kwestionariusz nie jest zbiorem ciekawych pytań, tylko narzędziem weryfikacji hipotez. Zanim napiszesz pierwsze pytanie, rozpisz: problem szczegółowy → hipoteza → zmienne → wskaźniki - i dopiero do wskaźników układaj pytania (pomaga tu poradnik o problemach i hipotezach). Każde pytanie ankiety musi pracować na którąś hipotezę; pytania "przy okazji" wydłużają kwestionariusz i obniżają zwrotność.

Budowa kwestionariusza

• Nagłówek - kto bada, w jakim celu, zapewnienie o anonimowości i dobrowolności, instrukcja wypełniania.
• Pytania właściwe - od ogólnych do szczegółowych; trudniejsze i drażliwsze bliżej końca.
• Metryczka - płeć, wiek, wykształcenie, staż: tylko te cechy, których naprawdę użyjesz w analizie porównawczej. Metryczkę umieszcza się na końcu.

Rodzaje pytań: zamknięte (jednokrotnego i wielokrotnego wyboru - podstawa analizy ilościowej), otwarte (oszczędnie, jedno-dwa, bo ich analiza jest czasochłonna), skalowe - najczęściej pięciostopniowa skala Likerta ("zdecydowanie się nie zgadzam" - "zdecydowanie się zgadzam"), wygodna do porównań między grupami. Kafeterie pytań zamkniętych muszą być rozłączne i wyczerpujące; ratunkiem na przypadki brzegowe jest opcja "inne - jakie?".

Próba, dystrybucja, zwrotność

W licencjacie typowa jest próba kilkudziesięciu osób dobrana celowo lub okazjonalnie (uczniowie jednej szkoły, pracownicy jednej firmy, użytkownicy grupy w mediach społecznościowych). To dopuszczalne, o ile w metodologii uczciwie opiszesz sposób doboru i jego konsekwencje: wnioski dotyczą badanej grupy, nie populacji. Odnotuj liczbę rozdanych i zwróconych kwestionariuszy (zwrotność) oraz okres zbierania danych. Przy badaniu niepełnoletnich konieczne są zgody rodziców i placówki.

Pilotaż - pięć osób, które ratują badanie

Zanim wypuścisz ankietę, daj ją do wypełnienia kilku osobom z grupy docelowej i obserwuj, gdzie się zacinają. Pilotaż wyłapuje pytania dwuznaczne, kafeterie bez właściwej opcji i instrukcje zrozumiałe tylko dla autora. Poprawki po pilotażu opisz w metodologii jednym zdaniem - to sygnał rzetelności, który recenzenci odnotowują.

Najczęstsze błędy

Pytania sugerujące ("Czy zgadzasz się, że..."). Dwa pytania w jednym ("Czy jesteś zadowolony z pracy i wynagrodzenia?"). Kafeteria nierozłączna (przedziały wieku 20-25 i 25-30). Pytania, które nie służą żadnej hipotezie. Metryczka rozdęta do ośmiu cech, z których analizujesz dwie. I błąd analityczny: procenty liczone z kilkunastu odpowiedzi podane z dokładnością do miejsca po przecinku - przy małych próbach podawaj liczebności.

Powiązane poradniki

• Statystyka w pracy licencjackiej - jak opracować wyniki ankiety
• Analiza i interpretacja danych - od tabel do wniosków
• Ankieta w pracy magisterskiej - wersja rozszerzona dla magistrantów