Streszczenie pracy licencjackiej – jak napisać + przykład

Streszczenie pisze się na samym końcu, zajmuje pół strony i właśnie dlatego bywa lekceważone. To błąd taktyczny: recenzent czyta je jako pierwsze i na jego podstawie buduje oczekiwania wobec całej pracy. Uczelniane poradniki ujmują to bez ogródek: streszczenie powinno być najlepszym fragmentem pracy, wizytówką zachęcającą do dalszego czytania. Poniżej znajdziesz wszystko, czego potrzebujesz, żeby tę wizytówkę dobrze przygotować: elementy, instrukcję, gotowy przykład i wersję angielską.

Co to jest streszczenie i gdzie się je umieszcza

Streszczenie pracy licencjackiej to zwięzłe (zwykle 150–250 słów) podsumowanie całej pracy, które przedstawia jej cel, zastosowane metody, najważniejsze wyniki i wnioski. Umieszcza się je na osobnej stronie na początku pracy, najczęściej bezpośrednio po stronie tytułowej, a przed spisem treści; pod tekstem streszczenia podaje się słowa kluczowe.

Dokładne miejsce i format rozstrzygają wytyczne uczelni, a coraz częściej także system APD (Archiwum Prac Dyplomowych), do którego streszczenie i słowa kluczowe wpisuje się w osobne pola przy składaniu pracy. Część wydziałów wymaga obu wersji językowych: polskiej i angielskiej, każda na swojej stronie. Zanim sformatujesz cokolwiek ręcznie, sprawdź wzór strony tytułowej i kolejnych stron w wytycznych wydziału.

Co powinno zawierać streszczenie pracy licencjackiej

Dobre streszczenie odpowiada w kilku zdaniach na komplet pytań, które zadaje sobie czytelnik przed otwarciem pracy. Wytyczne uczelniane (m.in. dla prac badawczych z psychologii) wymieniają stały zestaw elementów:

• przedmiot i cel pracy: czego praca dotyczy i co miała ustalić,
• metody: jak prowadzono badania lub analizę (w pracy empirycznej także kogo badano i jakim narzędziem),
• najważniejsze wyniki: co wyszło, najlepiej z jedną lub dwiema konkretnymi liczbami,
• wnioski: co z wyników wynika i czy cel pracy został osiągnięty,
• słowa kluczowe: 3–5 haseł opisujących tematykę, podanych pod streszczeniem.

W pracy czysto teoretycznej miejsce metod i wyników zajmuje informacja o zakresie analizy: jaką literaturę i pod jakim kątem przeanalizowano i do czego ta analiza doprowadziła. Czego w streszczeniu nie umieszczać: cytatów, przypisów, odwołań do numerów rozdziałów i tabel, definicji pojęć i ogólników o „ważności tematu we współczesnym świecie". Streszczenie relacjonuje pracę, a nie ją reklamuje.

Jak napisać streszczenie krok po kroku

1. Napisz je na końcu. Streszczenie redaguje się, gdy znasz już wyniki i wnioski, czyli po zamknięciu wszystkich rozdziałów. Pisanie go wcześniej kończy się przepisywaniem.
2. Zbierz surowiec z gotowych rozdziałów. Cel pracy masz we wstępie, metody w rozdziale metodologicznym, wyniki i wnioski w zakończeniu. Wynotuj z każdego po jednym lub dwa zdania kluczowe.
3. Skomponuj jeden zwarty tekst. Trzymaj kolejność: cel, metody, wyniki, wnioski. Standard APA zaleca formę pojedynczego akapitu bez wcięcia; przy formacie polskim dopuszczalne są 2–3 krótkie akapity.
4. Przytnij do limitu. Celuj w 150–250 słów, chyba że wydział określa inaczej. Najłatwiej ciąć ogólniki i zdania wprowadzające; liczby i wnioski zostają.
5. Dobierz słowa kluczowe. 3–5 haseł, od ogólnych do szczegółowych, bez powtarzania całego tytułu pracy. Dobre słowa kluczowe to te, których ktoś użyłby, szukając pracy o Twojej tematyce.
6. Przeczytaj streszczenie samodzielnie, bez pracy. Test jest prosty: czy osoba, która zna tylko te 200 słów, wie, co zbadano, jak i z jakim rezultatem? Jeśli nie, czegoś brakuje.

Przykładowe streszczenie pracy licencjackiej

Poniższy przykład (ok. 150 słów) dotyczy pracy badawczej z zarządzania. Zwróć uwagę na kolejność elementów i obecność konkretnych liczb.

Celem pracy było ustalenie, które formy rekrutacji pracowników stosowane w małych przedsiębiorstwach branży IT zapewniają najlepszy stosunek jakości pozyskiwanych kandydatów do ponoszonych kosztów. W części teoretycznej omówiono pojęcie i formy rekrutacji oraz specyfikę rynku pracy IT. W części empirycznej przeprowadzono sondaż diagnostyczny z użyciem autorskiego kwestionariusza ankiety wśród 58 osób odpowiedzialnych za rekrutację w firmach zatrudniających do 50 osób, uzupełniony czterema wywiadami pogłębionymi. Wyniki wskazują, że najskuteczniejszym kanałem rekrutacji są polecenia pracownicze: zapewniają 42% zatrudnień przy najniższym koszcie pozyskania kandydata, a ich przewaga rośnie wraz ze stażem firmy na rynku. Najsłabiej wypadły płatne ogłoszenia na portalach ogólnotematycznych. Hipoteza główna została potwierdzona. We wnioskach wskazano, że małe firmy IT powinny formalizować programy poleceń pracowniczych, a budżet ogłoszeniowy przenosić do serwisów branżowych. Zaproponowano kierunki dalszych badań obejmujące większą próbę i firmy spoza branży IT.

Słowa kluczowe: rekrutacja, zarządzanie zasobami ludzkimi, branża IT, małe przedsiębiorstwa, polecenia pracownicze

Streszczenie a abstrakt: czym się różnią

W praktyce dyplomowej oba terminy oznaczają zwykle to samo: zwięzłe omówienie pracy według schematu cel–metody–wyniki–wnioski. Słowo „abstrakt" przyszło z publikacji naukowych (ang. abstract) i bywa używane przez uczelnie wymiennie ze „streszczeniem"; różnice, jeśli się pojawiają, dotyczą limitu długości i wymaganej struktury, nie istoty tekstu. Najczęstszy kontekst, w którym spotkasz „abstrakt", to wymóg wersji angielskiej.

Abstrakt w języku angielskim powinien być wiernym odpowiednikiem polskiego streszczenia, razem z przetłumaczonym tytułem pracy i słowami kluczowymi (keywords). Wierność nie oznacza tłumaczenia słowo w słowo, tylko zgodność treści: te same cele, liczby i wnioski. Początek przykładu z poprzedniej sekcji wyglądałby po angielsku tak:

The aim of this thesis was to determine which employee recruitment methods used by small IT companies provide the best ratio of candidate quality to recruitment costs. The empirical part presents the results of a diagnostic survey conducted among 58 recruiters in companies employing up to 50 people, supplemented by four in-depth interviews. The results indicate that employee referrals are the most effective recruitment channel, accounting for 42% of hires at the lowest cost per candidate. [...]

Keywords: recruitment, human resource management, IT industry, small enterprises, employee referrals

Praktyczna rada: nie tłumacz abstraktu automatem bez weryfikacji. Terminologia („sondaż diagnostyczny", „praca licencjacka") ma utarte odpowiedniki, a abstrakt z błędami językowymi na trzeciej stronie pracy źle ustawia lekturę recenzenta.

FAQ: najczęstsze pytania o streszczenie

Ile słów lub znaków ma streszczenie pracy licencjackiej?

Najczęstszy standard to 150–250 słów, a górną granicą bywa 200 wyrazów lub jedna strona. W przeliczeniu na znaki to mniej więcej 1000–1800 znaków ze spacjami. Systemy APD miewają własne limity pola tekstowego, więc sprawdź wymogi swojej uczelni przed redagowaniem.

Czy streszczenie pisze się w czasie przeszłym?

Tak, w przeważającej części. Streszczenie relacjonuje wykonaną pracę, więc naturalny jest czas przeszły i forma bezosobowa: „celem pracy było", „przeprowadzono badanie", „wyniki wykazały". W czasie teraźniejszym formułuje się wnioski o charakterze ogólnym („wyniki sugerują, że małe firmy powinny...").

Czy streszczenie pisze się na końcu?

Tak. Choć w gotowej pracy stoi na początku, redaguje się je jako ostatni element, po zamknięciu wyników i wniosków. Wytyczne uczelniane mówią o tym wprost: abstrakt należy redagować na końcu, gdy znane są już wyniki badań.

Streszczenie to pół strony, które czyta każdy: recenzent, promotor i komisja przed obroną. Napisz je z gotowych rozdziałów według schematu cel–metody–wyniki–wnioski, zmieść się w limicie i zadbaj o porządną wersję angielską. Bliźniacze zasady dla prac magisterskich, z dodatkowymi wymogami wydziałowymi, opisujemy w poradniku o streszczeniu pracy magisterskiej, a o pisaniu pierwszej strony pracy przeczytasz w tekście o wstępie do pracy licencjackiej.