Pisanie prac magisterskich z filologii polskiej - tematy i warsztat

Magisterium polonistyczne oceniane jest za to, czego licencjat jeszcze nie wymagał: za własne stanowisko wobec stanu badań. Nie wystarczy poprawnie zinterpretować tekst - trzeba pokazać, że interpretacja wnosi coś do tego, co o dziele lub zjawisku już napisano. Poniżej warsztat magistranta w praktyce; propozycje tematów znajdziesz na liście tematów prac magisterskich z filologii polskiej, a ponad 100 operacjonalizowanych tematów - na siostrzanym serwisie praca-magisterska.pl.

Czym magisterium różni się od licencjatu

Rośnie materiał (cała twórczość lub jej faza zamiast jednego tomu; motyw w kilku dziełach różnych autorów; obszerniejszy korpus językowy), rośnie rola stanu badań (osobny podrozdział referujący i porządkujący dotychczasowe odczytania, wobec których sytuujesz własne) i rośnie waga ramy teoretycznej - narratologia, badania nad pamięcią, genologia, socjolingwistyka, zależnie od tematu. W pracach językoznawczych standardem staje się analiza ilościowo-jakościowa na jawnie opisanym korpusie (np. NKJP lub korpus własny z podanymi kryteriami doboru).

Wybór tematu

Najlepszy temat magisterski to taki, o którym istnieje spór badawczy - wtedy Twoja praca ma się do czego odnieść. Sprawdź w Polskiej Bibliografii Literackiej, ile jest opracowań: kilkanaście pozycji to zdrowe minimum, ale gdy jest ich kilkaset, zawęź pole, bo stan badań pochłonie pół pracy. Unikaj dzieł, do których nie ma dostępu w dobrych wydaniach krytycznych, i tematów wymagających kompetencji spoza polonistyki, których nie masz jak zdobyć w rok.

Kompozycja i dowodzenie

Układ typowy: wstęp (teza, stan badań, metoda, struktura), rozdział teoretyczny z pojęciami operacyjnymi, dwa-trzy rozdziały analityczne ułożone problemowo (nie chronologicznie "utwór po utworze", chyba że chronologia jest argumentem) i zakończenie, które konfrontuje wnioski ze stanem badań. Każdy rozdział analityczny powinien dowodzić jednego ogniwa tezy; jeśli któregoś nie da się powiązać z tezą, jest zbędny. Cytaty lokalizowane, interpretacje wsparte opracowaniami, polszczyzna bez potoczności - to postawa wyjściowa, nie zaleta.

Najczęstsze błędy

Stan badań jako wyliczanka streszczeń zamiast uporządkowanej mapy stanowisk. Rama teoretyczna "doklejona" - zreferowana w rozdziale pierwszym i nieużyta w analizie. Teza tak ostrożna, że niepodważalna (a więc pusta). Materiał dobrany pod tezę, z pominięciem tekstów, które jej przeczą - recenzent zapyta o nie na obronie. I proporcje: teoria dłuższa niż analiza to najczęstsza uwaga w recenzjach prac polonistycznych.

Przydatne źródła

• Polska Bibliografia Literacka + bazy CEJSH, BazHum - stan badań
• "Pamiętnik Literacki", "Teksty Drugie", "Ruch Literacki" - wzorce warsztatu
• Narodowy Korpus Języka Polskiego - prace językoznawcze
• Poradnik licencjacki z filologii polskiej oraz przykładowa praca z polonistyki - podstawy warsztatu